UKRAINA: PODSTAWY PRAWNE I POTENCJAŁ BIOMETANU
Parlament ukraiński uchwalił 21 października 2021 r. Ustawę „O zmianie niektórych aktów ustawodawczych Ukrainy w sprawie rozwoju produkcji biometanu”, która uzupełnia ustawy Ukrainy „O paliwach alternatywnych” i „O rynku gazu ziemnego” z nowymi przepisami dotyczącymi produkcji biometanu.
Oprócz wprowadzenia definicji biometanu Ustawa ustanawia podstawy funkcjonowania rejestru biometanu oraz wydawania i obiegu tzw. gwarancji pochodzenia biometanu.
Definicja biometanu
Ustawa definiuje biometan jako biogaz, który spełnia właściwości fizyczne i techniczne gazu ziemnego, co pozwala na zatłoczenie go do systemów przesyłowych i dystrybucyjnych gazu lub wykorzystanie jako paliwo silnikowe. Biometan jako gaz pozyskiwany ze źródeł alternatywnych nie powinien być dyskryminowany i może korzystać z takich samych zasad jak na rynku gazu ziemnego w zakresie dostępu do systemów przesyłowych i dystrybucyjnych gazu oraz magazynów gazu i LNG , pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących gazu ziemnego.
Rejestr biometanu
Ustawa wprowadza przepisy dotyczące funkcjonowania rejestru biometanu, którego zadaniem jest kontrola i ewidencja zatłaczania i odbioru biometanu do systemów dystrybucyjnych i przesyłowych gazu. Rejestr zawiera informacje m.in. o ilości biometanu zatłaczanego do systemów gazowych, źródle pochodzenia, wytwórcy itp., przekazanych przez uprawnionych producentów biometanu. Aby zostać autoryzowanym użytkownikiem i założyć konto w Rejestrze, producent musi przejść niezależną weryfikację swoich zakładów produkcyjnych.
Dokumenty potwierdzające pochodzenie biometanu
Kolejną ważną nowelizacją ustawy jest wprowadzenie koncepcji dokumentów potwierdzających pochodzenie biometanu. Zgodnie z ustawą „gwarancją pochodzenia” jest dokument potwierdzający źródło produkcji (czyli biomasę) biometanu oraz jego zatłaczanie do systemów przesyłowych i dystrybucyjnych gazu.
Świadectwo (certyfikat) pochodzenia to kolejny dokument potwierdzający źródło produkcji biometanu, który w przeciwieństwie do gwarancji pochodzenia jest wystawiany po unieważnieniu gwarancji pochodzenia i pobraniu biometanu z instalacji gazowych.
Pozytywne konsekwencje prawa
Ze względu na znaczny potencjał sektora rolnego Ustawa jest pierwszym krokiem w kierunku uruchomienia ukraińskiego rynku biometanu, ukierunkowanego na dalszy eksport do krajów UE oraz zastępowanie gazu ziemnego w produkcji energii elektrycznej i ciepła. Ponadto wprowadzenie koncepcji zbywalnych gwarancji pochodzenia dla biometanu stwarza na Ukrainie potencjał do ekologicznego handlu zmodernizowanym biogazem, wzorem innych krajów europejskich. Jeśli Ukraina podąży ścieżką UE, opracowując własną zieloną taksonomię, produkcję biogazu z fermentacji beztlenowej i jego przekształcenie w biometan można uznać za działalność niskoemisyjną, co pozwala prawnie uznać inwestycje w projekty dotyczące biometanu za inwestycje na rzecz zrównoważonego finansowania.
Ukraiński potencjał biometanu
Potencjał produkcji biometanu na Ukrainie szacowany jest na 7,8 mld metrów sześciennych rocznie (25% obecnego zużycia gazu ziemnego w kraju, czyli prawie tyle samo co Ukrainę importuje). Jest więc całkiem możliwe, że uda się stworzyć nowy, przejrzysty, innowacyjny, proeksportowy sektor gospodarki z dużą liczbą nowych miejsc pracy (głównie na obszarach wiejskich).
Ukraina może zaoferować najtańszy surowiec do produkcji biometanu. Obecnie koszt biometanu waha się od 500 do 700 dolarów za tysiąc metrów sześciennych i stopniowo spada. Typowy koszt projektów biogazowych to około 2,5-3 tys. euro za 1 kW energii elektrycznej. Podobne inwestycje są potrzebne w przypadku instalacji biometanu.
Istnieje szereg przesłanek dla rozwoju tej branży na Ukrainie. Po pierwsze, dziś jest to najtańszy gaz odnawialny. Drugim powodem jest to, że rynek ukraiński może naprawdę konkurować z podobnymi rynkami w innych krajach. A trzeci powód to absolutna gotowość do wtłaczania biometanu do sieci gazowej, w przeciwieństwie do np. wodoru.
Około połowa potencjału produkcji biogazu może być zapewniona przez wykorzystanie odpadów, kolejne 35% – poprzez uprawę kukurydzy w kiszonce. Ilość obornika i ściółki dla ptaków to tylko 11% potencjału, kolejne 4,7% to potencjał produkcji biogazu z wysłodków buraczanych.