GOSPODARKA WODOROWA ZMIENI SEKTOR ENERGETYCZNY NA CAŁYM ŚWIECIE
IRENA pisze, że zielony wodór mógłby zakłócić światowe relacje handlowe i bilateralne energetyczne, zmieniając pozycjonowanie państw w związku z pojawieniem się nowych eksporterów i konsumentów wodoru.
Według nowej analizy przeprowadzonej przez Międzynarodową Agencję Energii Odnawialnej (IRENA) szybki rozwój światowej gospodarki wodorowej może doprowadzić do znaczących zmian geoekonomicznych i geopolitycznych, prowadząc do fali nowych współzależności. Geopolityka transformacji energetycznej: Wodór zmienia geografię handlu energią i regionalizuje relacje energetyczne, wskazując na powstawanie nowych ośrodków władzy geopolitycznej, zbudowanych na produkcji i wykorzystaniu wodoru, gdy tradycyjny handel ropą i gazem zanika.
Kierując się obawami klimatycznymi i zobowiązaniami krajów do redukcji emisji dwutlenku węgla, IRENA szacuje, że do 2050 r. wodór pokryje do 12% światowego zużycia energii. Wzrost handlu i ukierunkowane inwestycje na rynku zdominowanym przez paliwa kopalne, obecnie wyceniane na 174 miliardy dolarów, prawdopodobnie zwiększą konkurencyjność gospodarczą i wpłyną na krajobraz polityki zagranicznej, ponieważ umowy dwustronne znacznie różnią się od relacji na temat węglowodorów z XX wieku.
„Wodór może być brakującym ogniwem w przyjaznej dla klimatu przyszłości energetycznej” – powiedział Francesco La Camera, dyrektor generalny IRENA. „Wodór oczywiście korzysta z rewolucji energii odnawialnej, a zielony wodór staje się zmienną w grze o osiągnięcie neutralności klimatycznej bez narażania wzrostu przemysłowego i rozwoju społecznego. Ale wodór nie jest nową ropą. A przejście to nie jest wymianą paliwa, ale przejściem do nowego systemu ze zmianami politycznymi, technicznymi, środowiskowymi i ekonomicznymi”.
To zielony wodór wprowadzi na rynek nowe i zróżnicowane podmioty, zdywersyfikuje trasy i dostawy oraz przeniesie moc z nielicznych na wiele. Dzięki współpracy międzynarodowej rynek wodoru może stać się bardziej demokratyczny i sprzyjający włączeniu społecznemu, otwierając możliwości zarówno krajom rozwiniętym, jak i rozwijającym się”.
IRENA szacuje, że do 2050 r. ponad 30% wodoru może być sprzedawane za granicę, co jest liczbą większą niż obecnie. Kraje, które nie handlują tradycyjnie energią, nawiązują dwustronne relacje energetyczne wokół wodoru. Ponieważ na arenie światowej pojawia się coraz więcej graczy i nowe klasy importerów i eksporterów netto, handel wodorem prawdopodobnie nie zostanie zbrojony i skartelizowany, w przeciwieństwie do geopolitycznego wpływu ropy i gazu.
Oczekuje się, że transgraniczny handel wodorem znacznie wzrośnie, ponieważ aktywny handel z ponad 30 krajami i regionami jest już dziś planowany. Niektóre kraje, które planują zostać importerami, stosują teraz dedykowaną dyplomację wodorową, takie jak Japonia i Niemcy. Eksporterzy paliw kopalnych coraz częściej postrzegają czysty wodór jako atrakcyjny sposób na dywersyfikację swoich gospodarek, takich jak Australia, Oman, Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Potrzebne są jednak szersze strategie transformacji gospodarczej, ponieważ wodór nie rekompensuje utraconych przychodów z ropy naftowej i gazu.
Potencjał techniczny produkcji wodoru znacznie przewyższa szacowany światowy popyt. Kraje, które mogą produkować tanią energię elektryczną ze źródeł odnawialnych, będą w najlepszej pozycji do produkcji konkurencyjnego ekologicznego wodoru. Chociaż kraje takie jak Chile, Maroko i Namibia są obecnie importerami energii netto, mają stać się eksporterami zielonego wodoru. Wykorzystanie potencjału regionów takich jak Afryka, Ameryki, Bliski Wschód i Oceania może ograniczyć ryzyko koncentracji eksportu, ale wiele krajów będzie potrzebowało transferu technologii, infrastruktury i ogromnych inwestycji.
Geopolityka czystego wodoru będzie prawdopodobnie przebiegać na różnych etapach. Raport postrzega lata 2020 jako wielki wyścig o przywództwo technologiczne. Ale oczekuje się, że popyt ustanie dopiero w połowie lat dwudziestych. Do tego czasu zielony wodór będzie konkurencyjny cenowo w stosunku do wodoru z paliw kopalnych na całym świecie, co może mieć miejsce jeszcze wcześniej w krajach takich jak Chiny, Brazylia i Indie. Zielony wodór był już dostępny w Europie, a ceny gazu ziemnego gwałtownie wzrosły w 2021 roku. Wykorzystanie rurociągów gazu ziemnego prawdopodobnie jeszcze bardziej zwiększy popyt i ułatwi handel wodorem.
Kraje o wysokim potencjale odnawialnym mogą stać się celami zielonej industrializacji, wykorzystując swój potencjał do przyciągania energochłonnych gałęzi przemysłu. Ponadto posiadanie cząstki w łańcuchu wartości wodoru może zwiększyć konkurencyjność gospodarczą. W szczególności produkcja urządzeń, takich jak elektrolizery i ogniwa paliwowe, może stymulować biznes. Chiny, Japonia i Europa już zdobyły przewagę produkcyjną, ale innowacje będą nadal kształtować krajobraz produkcji.
Zielony wodór może zwiększyć niezależność energetyczną, bezpieczeństwo i odporność, zmniejszając zależność od importu i zmienność cen oraz zwiększając elastyczność systemu energetycznego. Surowce potrzebne do produkcji wodoru i technologii odnawialnych mogą jednak zapewnić bezpieczeństwo materiałów. Niedobory i wahania cen mogą odbijać się echem w łańcuchu dostaw wodoru i niekorzystnie wpływać na koszty i przychody.
Tworzenie zasad, norm i zarządzanie wodorem może prowadzić do konkurencji geopolitycznej lub zapoczątkować nową erę wzmożonej współpracy międzynarodowej. Pomoc krajom rozwijającym się we wdrażaniu zielonych technologii wodorowych i rozwoju przemysłu wodorowego może zapobiec powiększaniu się globalnej luki dekarbonizacyjnej i promować sprawiedliwość poprzez tworzenie lokalnych łańcuchów wartości, zielonych gałęzi przemysłu i miejsc pracy w krajach bogatych w energię odnawialną.